استریلیزاسیون مرکزی

استريليزاسيون چيست ؟

عبارت است از استفاده از روش های فيزيكی و شيميايی جهت تخريب و درهم ريختن ساختار كليه ميكروب ها از جمله ميكروب های بسيار مقاوم دارای اندوسپور ، موجب از بین رفتن تمامی میکرو ارگانیسم ­های زنده می­ شود . در حالی­که موارد ضدعفونی كننده  disinfectants در سه درجۀ بر میکروارگانیسم ها اثر دارند .

روش های استریليزاسيون :

استیریلزاسیون عمدتاً شامل روش های فيزيكی و شیمیایی است. در صنعت برای استريل كردن انبوه وسایلی مانند دستكش و تيغ بيستوری معمولاً از اشعه های يونيزان استفاده می­ شود . بزرگترين مزیت اشعۀ يونيزان نفوذپذيری زياد و فقدان اثر باقي­مانده است . دستگاه­ های استریليزاتور برای مطب دندانپزشكی عمدتاً برمبنای استفاده از روش ­­های فيزيكی و در برخی موارد ، ترکیبی از روش­ های فيزيكی و شيميايی  Chemiclave طراحی شده اند.

سه نوع دستگاه استریليزاتور برای مطب دندانپزشكی توسط FDA تأييد شده است :

۱) حرارت خشک (dry heat = oven)

۲) حرارت مرطوب steam autoclave))

۳) بخار شيميایی غيراشباع ( chemiclave )

مقايسه حرارت خشك و مرطوب :

حرارت خشک حرارت مرطوب
مکانیسم مرگ میکروبی اکسیداسیون پروتئین های سلولی دناتوره و کوآگه کردن پروتئین های سلولی
زمان لازم برای استریلیزاسیون طولانی کوتاه
تمایل برای زنگ زدن وسایل پایین بالا
پیچیدگی دستگاه و قیمت پایین بالا
اندازه مناسب برای مطب مناسب مناسب

روش­های استریل و ضدعفونی کردن وسايل دندانپزشكی

دندانپزشک و جراح برای استريل كردن وسايل بايد از حرارت مرطوب (اتوكلاو) و حرارت خشک (فور) در مطب استفاده کنند و هر دو را در دسترس داشته باشد . به طور کلی از محلول­های ضدعفونی برای وسايل استفاده نشود و فقط برای ضدعفونی سطوح و اثاثيه مصرف شود .

روش­ های استریليزاسيون و ضدعفونی کردن وسايل دندانپزشكی

روش شیمیایی حرارت خشک

(فور یا oven)

حرارت مرطوب (اتوکلاو) اقلام
+ + + + وسایل فولادی ، فرزها
+ + + وسایل بسته بندی شده
+ + + سینی وسایل جراحی و ترمیمی بدون بسته بندی
+ + مورد تردید وسایل مستعد زنگ زدگی
+ + هندپیس قابل اتوکلاو
+ مورد تردید هندپیس غیر قابل اتوکلاو
+ + اثصالات آنگل (دستور سازنده)
+ + وسایل لاستیکی
+ + + نمد پالیش
+ پروتز متحرک
+ + + ساکشن پلاستیکی مقاوم به حرارت

وسیله‌ای برای استریل کردن ابزار پزشکی و آزمایشگاهی در فشار و دمای بالا و با استفاده از بخار آب است . اتوکلاوها در کاربردهای پزشکی برای انجام استریلیزاسیون و در صنایع شیمیایی برای به عمل آمدن پوشش‌ها و ولکانش لاستیک و سنتز هیدروترمال مورد استفاده قرار می‌گیرند

در استفاده از اتوكلاو بايد به این نكات توجه داشته باشيم :

۱) وسايل به­ خوبی تميز شده باشند .

۲) سپس كاملاً خشک شوند .

۳) وسایل چه به صورت بسته ­بندي و چه بدون بسته ­بندی به نحوی در اتوكلاو قرار داده شوند كه اجازۀ حركت و چرخش آزادانه به بخار آب داده شود . به عبارت ديگر ، باید از over load كردن محفظۀ اتوكلاو خودداری كرد.

۴)  توجه شود flash sterilization برای موارد اضطراری است و به صورت روتين نبايد استفاده شود . هندپيس و توربين در دمای c◦134 و فشار PSI30 در معرض خراب شدن قرار می ­گیرن

۵) توصیه می شود ، برای مطب دندانپزشکی اتوکلاوی خریداری شود که حرارت  پایین (115 تا 118 درجه سانتیگراد) داشته باشد . به این حرارت به اصطلاح حرارت دستکش می گویند . ضرورتی به خرید اتوکلاو دارای حرارت بالا (134 درجه سانتگیراد) یا flash نمی باشد